Okul çağı spor yaralanmaları ilerleyen yaşlarda tekrar sorun olarak ortaya çıkabilir!

Admin

| 02.09.2013 |

Her yıl milyonlarca çocuk, okullarında spor faaliyetlerine katılıyor. Okul çağında meydana gelen ortopedi ile ilgili spor yaralanmaları doğru şekilde tedavi edilmez ve zamanında kontrol altına alınmaz ise ilerleyen yaşlarda ameliyat ya da artrit gelişimi gibi farklı sonuçlarla yetişkinlerin tekrar karşısına sorun olarak çıkabilir.

Okul Çağında Karşılaşılan Spor Yaralanma Türleri

Bu yaralanmaları akut ve aşırı kullanıma bağlı yaralanmalar olarak iki temel kategoriye ayırabiliriz. Her iki yaralanma türü de yumuşak doku (kaslar ve bağ dokuları) ve kemik yaralanmalarını içerir :

Akut Yaralanmalar

Akut yaralanmalar ani bir travmadan kaynaklanır. Travmaya örnek olarak oyuncular arasındaki çarpışmalar ya da oyun alanındaki engellere çarpmalar verilebilir. Okul çağındaki genç sporcular arasında en çok karşılaşılan akut yaralanmalar, çürükler (morluklar), burkulmalar (bağ dokusunda kısmi veya tam yırtık oluşumu), zorlanmaya bağlı kas ya da tendonların kısmi ya da tamamen yırtılması ve kırıklardır.

Aşırı Kullanım Yaralanmaları

Tüm yaralanmalar aniden ayağın dönmesi, düşüş ya da çarpışma gibi basit nedenlerden oluşmayabilir.Aşırı kullanmaya bağlı yaralanmalar, zaman içinde yavaş yavaş ortaya çıkar.Yapılan spor etkinliğine ara verilmeden yoğun bir sıklıkla devam edildiğinde vücudun ilgili bölümleri iyileşme için yeterli yeniden yapılanma süresine sahip olamayacağı için sorunlar belirmeye başlayacaktır.

Aşırı kullanmaya bağlı yaralanmalar kasları, bağ dokularını, tendonları, kemikleri ve büyüme plaklarını etkileyebilir. Örneğin,  yüzme de  omuz yaralanmaları, jimnastikte el bileği ve dirsek yaralanmaları daha sık görülür.

Zorlanmaya bağlı kırıklar okul çağı çocuklarında bilinen aşırı kullanım yaralanmalarından biridir.

Vücudumuzdaki kemikler sürekli bir yeniden yapılanma döngüsü içerisindedir. Bu süreç  kemik tadilatı/yeniden yapılanması (remodeling) olarak adlandırılır. Yeni kemik geliştikten sonra eski kemiğin yerini alır. Bir sporcunun hareketliliği çok fazla ise, eski kemik daha hızlı hasar alabilir ve vücut yerine aynı sürede yeni kemiği  hızlı olarak üretemeyebilir. Bunun sonucu olarak, kemik zayıflar ve özellikle kaval ve ayak kemiklerinde kırıklar meydana gelir.

Katastrofik Spor Yaralanmaları  

Birçok spor, özellikle temasa dayalı sporlar, genç sporcular için ciddi yaralanmalara neden olabilecek riskler oluşturabilirler. Hatta eğitim ve uygun güvenlik ekipmanları olsa bile, çocuklar beyin veya omurilik hasarı ile sonuçlanabilecek şiddetli baş ve boyun yaralanmalarına karşı risk altındadır.

Katastrofik spor yaralanmaları buz hokeyi, güreş, futbol, yüzme, futbol, sırıkla atlama ve jimnastik gibi birçok farklı spor dalında görülebilir. Burada önemli olan  antrenörler, veliler ve sporcuların baş ve boyun yaralanmalarını önlemek için her spor alanına özel olarak geliştirilen kurallar ve düzenlemeler hakkında bilgi sahibi olmaları önemlidir.

Beyin Sarsıntıları

Sarsıntılar orta şiddette olan travmatik beyin yaralanmalarıdır. Kafatası içerisinde beynin bulunduğu yerde hızla gidip gelmesine neden olacak ya da başa direkt alınan darbelerden dolayı oluşur.

Futbol, buz hokeyi gibi sporlarda daha yüksek görülme riskine sahip olmasına ragmen beyin sarsıntısı,  her türlü spor aktivitesinde görülebilir.

Büyüme Plaklarında Görülen Yaralanmalar

Büyüme plakları,  uzun kemik uçlarındaki kıkırdak doku geliştirme alanıdır. Bir çocuğun gelişmesi tamamlandığında, büyüme plağı kemiğin sertleşmesini ve kuvvetlenmesini sağlamış demektir. Çünkü büyüme plakları kemiğin sertleşmeyi tamamladığı son aşamadır. Bu nedenle de kırıklara karşı kemiğin en savunmasız bölümüdür.

Büyüme plakaları, yetişkin kemiklerinin uzunluğu ve şeklini düzenler ve belirler. Bu nedenle büyüme plakasında oluşan yaralanma kemik büyümesi ve kemik deformitesi bozukluklarına neden olabilir.

Büyüme plağı yaralanmaları, sıklıkla futbol veya basketbol gibi temas sporları ve jimnastik gibi yüksek darbe riski olan sporlarda ortaya çıkar.

Tıbbi Müdahale

Yaralanmanın türü ne olursa olsun hareketi etkiyelebilecek ya da yaralanma belirtisi olan sporcu hemen bir doktor tarafından muayene edilmelidir. Tedavi edilmeyen yaralanmalar kalıcı hasar veya sakatlığa yol açabilir .

Bazı sporcular oynamaya devam edebilmek için belirtileri önemsiz görebilir. Antrenör ve veliler hareket ile oluşan ağrı , form veya teknikte  değişiklikler , geceleri ağrı, ilgi azalması gibi yaralanmaların sık görülen belirtilerine karşı dikkatli ve farkındalıkları açık olmalıdır.

Doktor Muayenesi

Muayene sırasında, doktor, yaralanmanın nasıl meydana geldiğini, belirtileri, sporcunun tıbbi geçmişini soracaktır. Doktor muayene sırasında , doktor hassasiyet noktaları yanı sıra eklem hareketliliğini kontrol edecektir.

Gerekirse , doktor kemik ve yumuşak dokuların değerlendirilmesi için röntgen ya da bazı testler isteyebilir.

Tedavi

Tedavi yaralanmanın şiddetine bağlı olararak fizik tedavi, güçlendirme egzersizleri ve ilaç tedavisi içerebilir . Daha ciddi yaralanmalarda  cerrahi tedavi gerekebilir .

Tekrar Spora Başlama

 Sporcunun tekrar spora başlaması için tamamen iyileşmiş olması gerekir. Örneğin,

·Eklemlerde oluşmuş bir yaralanma durumunda, sporcunun ekleminde hiçbir ağrı, şişkinlik olmamalı, hareket kabiliyeti tam  ve normal gücünde olmalıdır.

·Herhangi bir sarsıntı durumunda da sporcu eksersiz ile yada istirahat halinde herhangi bir rahatsızlık verici belirtiye sahip olmamalıdır

Tüm sporcular, anne babalar ve antrenörlerin çok iyi anlaması gereken en önemli husus şudur :  Yaralanmanın türüne ve gerekli olan tedavi şekline bağlı olarak okulçağındaki sporcular yaptıkları spor aktivitesine aynı düzeyde oynayacak şekilde geri dönemeyebilirler. Sporcu tamamen iyileşinceye kadar beklemek gerekir.

 Yaralanmalardan Korunma

Birçok okulçağı  spor yaralanmaları uygun eğitim ve ekipman ile önlenebilir .

Okul çağındaki sporcular yapacakları spor türüne spesifik olarak yaralanmalardan korunmak için eğitilmelidirler. Yaralanmalardan korunmak için en önemli husus; yapılan spor türü ile ilgili uygun ve doğru teknikleri kullanarak oynayabilmektir. Giyilen spor ayakkabısından başlıyarak uygun ekipman kullanmak gereklidir. İlave olarak sporcular oyunun kuralını anlayarak oynamaları ve sportmence tavır sergilemeleri de spor yaralanmalarından korunmayı sağlar.

Bir yıl boyunca hiç ara vermeden aynı spor türünün aralıksız yapılması da önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle yıl boyunca çocuklarınıza düzenli aralıklarla diğer spor türlerini de yapmasına olanak tanıyın. Böylelikle hem yaralanmalardan korunmasını sağlamış olursunuz hem de çocuklarınızın farklı vücut fonksiyonlarını kullanarak ve çalıştırarak yeteneklerinin gelişmesini sağlamış olursunuz.